ประวัติความเป็นมา

นโยบายที่สำคัญประการหนึ่งของรัฐบาลในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ คือ การส่งเสริมพัฒนาการรวมกลุ่มอุตสาหกรรม(Cluster Development) เนื่องจากพิจารณาเห็นว่า “คลัสเตอร์” (Cluster) เป็นเครื่องมือกลไกอันสำคัญในการเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันและพัฒนาเศรษฐกิจอุตสาหกรรมของประเทศ กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม ได้มอบหมายให้เป็นหน่วยงานหลัก ที่มีบทบาทในการปฏิบัติและขับเคลื่อนให้เกิดการสร้างและพัฒนาคลัสเตอร์ ตามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) ลงวันที่ 10 มิถุนายน 2547 ภายใต้กรอบของคณะกรรมการพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (NCC: National Committee on Competitive Advantage) โดยได้เริ่มดำเนินการส่งเสริมกระตุ้นให้เกิดพัฒนาการรวมกลุ่มและเชื่อมโยงอุตสาหกรรมมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 จนถึงและในปี พ.ศ. 2547 – 2548 ได้รับความช่วยเหลือจาก องค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของญี่ปุ่น ( JICA ) ดำเนินงานโครงการศึกษาแนวทางพัฒนาการให้บริการปรึกษาแนะนำเพื่อส่งเสริมกลุ่มอุตสาหกรรม SME และพัฒนาภูมิภาค ( The Study on Development of Consulting Services to Promote SME Cluster and Regional Development – CSCD ) ในการนำร่องรูปแบบการพัฒนา


  • นำร่องการพัฒนาคลัสเตอร์ จำนวน 3 กลุ่ม


  • ดำเนินการพัฒนาคลัสเตอร์ในภูมิภาคต่างๆ ของประประเทศรวม 17 กลุ่ม


  • พัฒนากลุ่มคลัสเตอร์ต่อเนื่อง 17 กลุ่ม และเริ่มพัฒนากลุ่มใหม่อีก 5 กลุ่ม
    รวมทั้งได้รับงบพัฒนาจาก สสว. เพื่อพัฒนากลุ่มอื่นๆอีกจำนวน 5 กลุ่ม รวมเป็น 27 กลุ่ม


  • พัฒนาจากปี 2550 จำนวน 22 กลุ่มและเริ่มพัฒนากลุ่มใหม่ขึ้นอีก 8 กลุ่ม รวมเป็น 30 กลุ่ม


  • พัฒนาจากปี 2551 จำนวน 29 กลุ่มและพัฒนากลุ่มใหม่เพิ่มขึ้นอีก 5 กลุ่ม รวมเป็น 34 กลุ่ม


  • พัฒนาปี 2552 จำนวน 29 กลุ่ม

 

ปัจจุบัน โครงการพัฒนาการรวมกลุ่มและเชื่อมโยงอุตสาหกรรม ได้ก่อให้เกิดกลุ่มอุตสาหกรรมที่เข้มแข็ง และมีขีดความสามารถในการแข่งขัน

 

วัตถุประสงค์ของโครงการ

  1. เพื่อกระตุ้นให้ผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) เกิดความตระหนักและเห็นความสำคัญของการรวมกลุ่มเป็นพันธมิตรและพัฒนาเครือข่ายทางธุรกิจอุตสาหกรรมร่วมกัน
  2. เพื่อสนับสนุนให้กลุ่มอุตสาหกรรม มีการดำเนินงานร่วมกันโดยนำศักยภาพของกลุ่มออกมาใช้ให้เป็นประโยชน์มากที่สุด โดยร่วมกันกำหนดวิสัยทัศน์ แผนแม่บท แผนปฏิบัติการ กลยุทธ์ โครงการ และกิจกรรมในการดำเนินงานต่างๆ
  3. เพื่อส่งเสริมให้เกิดคลัสเตอร์อุตสาหกรรมหรือเครือข่ายวิสาหกิจในประเทศรวมทั้งหน่วยงาน BDS (Business Development Services) เช่น สถาบันการเงิน สถาบันการศึกษา สถาบันวิจัยและพัฒนาองค์กรภาครัฐ และสมาคมเอกชนที่เกี่ยวข้องให้เป็นเครือข่าย (Network) ที่แข็งแรงที่พร้อมจะสนับสนุนการขับเคลื่อนของคลัสเตอร์อุตสาหกรรมให้สามารถเติบโตได้อย่างยั่งยืนและมั่งคงต่อไป
  4. เพื่อเสริมเสร้างให้มีการแลกเปลี่ยนและถ่ายทอดความรู้ ประสบการณ์ในการดำเนินงานร่วมกันอันจะส่งผลต่อประสิทธิภาพโดยรวมของกลุ่มอุตสาหกรรม

 

ความหมายของ Cluster

คลัสเตอร์ คือ กลุ่มของธุรกิจและสถาบันที่เกี่ยวข้องมารวมตัวดำเนินกิจการอยู่ในพื้นที่ใกล้เคียงกัน (Geographical Proximity) มีความร่วมมือ เกื้อหนุน เชื่อมโยง และเสริมกิจการซึ่งกันและกันอย่างครับวงจร (Commonality and Complementary) ทั้งในแนวตั้งและแนวนอน โดยความเชื่อมโยงในแนวตั้ง (Vertical Linkage) เป็นความเชื่อมโยงของผู้ประกอบการธุรกิจอุตสาหกรรม ตั้งแต่ธุรกิจต้นน้ำจนถึงปลายน้ำและความเชื่อมโยงในแนวนอน (Horizontal Linkage) เป็นความเชื่อมโยงกับอุตสาหกรรมสนับสนุนด้านต่างๆ รวมทั้งธุรกิจให้บริการ สมาคมการค้า สถาบันการศึกษาและการฝึกอบรม สถาบันวิจัยพัฒนาตลอดจนหน่วยงานภาครัฐต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อร่วมดำเนินงานให้บรรลุเป้าหมายการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันที่ยั่งยืนด้วยการเพิ่มผลิตภาพ (Productivity) และสร้างนวัตกรรมร่วมกัน