กลุ่มอุตสาหกรรมข้าวสังข์หยด

ชื่อกลุ่มคลัสเตอร์
กลุ่มอุตสาหกรรมข้าวสังข์หยด
ปีที่ก่อตั้ง
2559
ประเภทอุตสาหกรรม
อุตสาหกรรมเกษตรแปรรูป
ภาค
ภาคใต้
จังหวัด
พัทลุง
หน่วยงานดูแล
ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมภาคที่ 11
แนวทางการพัฒนา
  • การพัฒนาเกษตรกรให้มีศักยภาพในการผลิตเชิงเกษตรอุตสาหกรรม
  • การเสริมสร้างขีดความสามารถของเครือข่ายวิสาหกิจชุมชน ผู้ประกอบการรายย่อยที่มีมาตรฐาน
  • การเชื่อมโยงเครือข่ายห่วงโซ่อุปทานข้าวสังข์หยดให้มีความเข้มแข็ง และครบวงจร
  • การจัดการองค์ความรู้ และบุคลากรในห่วงโซ่อุปทานข้าวสังข์หยดทุกระดับให้มีคุณภาพ
    ที่แข่งขันได้
วิสัยทัศน์
“เครือข่ายวิสาหกิจชุมชน และผู้ประกอบการขนาดย่อยจากผลิตภัณฑ์ข้าวสังข์หยดเข้มแข็งเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายผลิต แปรรูป และจำหน่ายอย่างครบวงจร  สร้างงาน สร้างอาชีพ แก่ประชาชน เสริมสร้างรายได้แก่ชุมชน
พันธกิจ

กรอบในการดำเนินงานในการพัฒนาไปสู่วิสัยทัศน์ ได้กำหนดพันธกิจทางยุทธศาสตร์ดังนี้

  • เสริมสร้างศักยภาพของเกษตรกร กลุ่มเกษตรกรในการผลิตข้าวสังข์หยดของจังหวัดพัทลุง
    ให้มีคุณภาพ มาตรฐาน
  • พัฒนากลุ่มเกษตรกรให้เป็นวิสาหกิจชุมชน ผู้ประกอบการรายย่อยที่มีขีดความสามารถในการบริหารจัดการและสร้างสรรค์คุณค่าของผลผลิต ผลิตภัณฑ์ที่สามารถแข่งขันได้
  • ส่งเสริม สนับสนุน การเชื่อมโยงเครือข่ายห่วงโซ่อุปทานข้าวสังข์หยดให้มีความเข้มแข็ง และครบวงจร เพื่อเพิ่มศักยภาพทางการแข่งขัน และการใช้ประโยชน์ร่วมกันของทรัพยากร และการเกื้อกูลซึ่งกันและกัน
  • ส่งเสริม สนับสนุนให้มีการจัดการความรู้และสารสนเทศข้าวสังข์หยด การวิจัย สร้างองค์ความรู้ และพัฒนาบุคลากรในห่วงโซ่อุปทานข้าวสังข์หยดทุกระดับให้มีขีดความสามารถในการผลิต พัฒนาผลผลิต บริหารผลิตภัณฑ์ และการจัดการการตลาดที่ก่อให้เกิดคุณค่า และมูลค่า
รายชื่อสมาชิก

อันดับที่บริษัท/ร้านที่ตั้งสถานประกอบการชื่อ-สกุล ผู้ติดต่อข้อมูลการติดต่อ

ที่ ชื่อกลุ่มโซนเหนือ ชื่อสมาชิกเครือข่าย ผลิตภัณฑ์ที่แปรรูป
1 กลุ่มวิสาหกิจชุมชนปุ๋ยอินทรีย์ตามวิถีพอเพียง นายจำนง  อรุณรัตน์

นายภูวเดช ศรีอินทร์

ปุ๋ยอินทรีย์จากส่วนเหลือของข้าวสังข์หยด
2 สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนเคหะรัษฏาภูเก็ตจำกัด สาขาพัทลุง นายบุญจริง หนูจีนเส้ง ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
3 กลุ่มวิสาหกิจชุมชนท่าช้างฟื้นฟูเศรษฐกิจ นางมาลี  พันธ์วงค์ นางสุบรรณ  หมวดจันทร์ ชาข้าวพร้อมชง ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ ขนมคุกกี้จากข้าวสังข์หยด
4 กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรไสยาวมวลชน นายดำริห์  ทองนุ้ย นางบุญทิพย์ บุญรอด ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ ขนมชมดาว ทองม้วน ทองพับ
5 กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านเขากลาง นายนัด  อ่อนแก้ว นางพิกุล นวลศรี นางนุชนาถ  อ่อนแก้ว นางอุบล  มีศรี ข้าวเส้นอบแห้งตราโอฟาร์ม ดอกแผ่นลุงนัด เส้นมะกะโรนีสังข์หยด ทองม้วน ทองพับ แป้งข้าวสังข์หยด จมูกข้าวสังข์หยดพร้อมชง
6 โรงนาหลานย่าแดง นายอำนาจ เกตุขาว นางสาวนิสารัตน์ สืบสาย ข้าวกล้อง
7 กลุ่มวิชชาลัยรวงข้าว นายอัมมร สุขวิน นางสุจินต์  สุขวัน นางเจริญ แก้วมณี นางสมจิตร ทองแก้ว ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
8 สหกรณ์พนมวังค์ จำกัด นางกาญจนา สุขทอง ข้าวกล้อง
9 กลุ่มวิสาหกิจชุมชนมิตรเกษตร นางยุพิณ พรหมเล็ก ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
10 บริษัทบ้านไทยเฮิร์บ จำกัด นางพัชรี หนูแดง กาบ้าดริ้ง  กาบ้าทุเรียน ผลิตภัณฑ์เวชสำอางค์
11 กลุ่มวิสาหกิจนาท่อมรวมใจ นางสาวโชติกา ทองขุนดำ(CDA) ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ ข้าวเกรียบข้าวสังข์หยด
12 กลุ่มวิสาหกิจชุมชน บ้านดอนนูด (สมาชิกใหม่) นางบวรลักษณ์ คงปาน ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
13 กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านป่าเล นายสุทธิชัย  กาฬสุวรรณ(CDA) ข้าวกล้อง
14 กลุ่มวิสาหกิจข้าวซ้อมมือบ้านอ้ายใหญ่ นายมิตร  แก้วขำ นางแจ่ม  แก้วขำ นางสาวศรินยา  ฤทธิ์รัตน์ นางเนียม  ฤทธิ์รัตน์ ข้าวแต๋นข้าวสังข์หยด ข้าวสังข์หยดกวนกรอบ จมูกข้าว ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
15 กลุ่มผลิตข้าวซ้อมมือบ้านท่าแค นายพีรวัส พุฒจอก นายประวิทย์  คภะสุวรรณ ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
16 กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผลิตภัณฑ์ข้าวซ้อมมือ บ้านนาปรือ – ประดู่ทอง นางสมจิตร์ ชัยสิทธิ์ นางยินดี แสงศรี ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ ขนมชมดาว ขนมทองม้วน ขนมทองพับ
17 กลุ่มผลิตข้าวอินทรีย์บ้านโตระ นางฟอง  คงนุรัตน์ นางพร้อย  เตยแก้ว ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
18 กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านป่าพ้อ นางพิน ทวีตา นายหน่อง  เหมือนเนียม ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
19 กลุ่มผลิตข้าวเพื่อการบริโภค (กงหรา) นายก้อหลัด บุญมี ข้าวกล้อง
20 กลุ่มบ้านเรียนรู้เกษตรธรรมชาติ(บางแก้ว) นายจักรกฤษณ์  สามัคคี ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
21 กลุ่มเกษตรกรผู้ผลิตข้าวสังข์หยด ตำบลตำนาน นายรณชัย อเปสริยโย ว่าที่ร้อยตรีหญิงศรีสุดา นวลมุสิก ข้าวกล้อง
22 กลุ่มจักสานบ้านท่าบัวแก้ว นายวิทย์ อรุณรังศรี นายจรินทร์สุขสวัสดิ์ นางสาวยุพา เลี่ยนภัตรา ข้าวกล้อง/ข้าวซ้อมมือ จมูกข้าว/ข้าวกล้องงอก ขนมชมดาว/ข้าวกล้องผสมกาแฟพร้อมชง/ข้าวกล้องรสโอวัลตินพร้อมชง
23 กลุ่มข้าวภูผาเครือข่ายนาคุณธรรม นางสาวผาณิต เวชรังสี นางสาวหทัยรัตน์ คงเจียด ข้าวกล้อง/ข้าวซ้อมมือ
24 กลุ่มข้าวซ้อมมือบ้านจงเก นางระเบียบ ทาตะภิรมย์ นางสาวรัชดาภรณ์ทาตะภิรมย์ ข้าวกล้อง
25 บริษัทเห็ดทอดนาโหนดฟู้ดส์ จำกัด นายชัยยงค์  คชพันธ์ กาแฟเดอลอง
26 กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านควนดินสอ นางดัชนี เชนพูล ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
27 กลุ่มรวมใจพัฒนาปลูกข้าวสังข์หยดเมืองลุง นางยุพาวดี ขวัญแก้ว ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
28 กลุ่มเกษตรอินทรีย์ตามพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง นายสุทัศน์  นวลพรหม นางมนต์ธิการณ์ เผือกมณี ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
29 กลุ่มผลิตข้าวเพื่อการบริโภค นายวสันต์  ยาชะรัด นายปรีชา  หนาเหตุ ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
30 กลุ่มอนุรักษ์ฟื้นฟูข้าวพันธ์พื้นบ้านนาปะขอ นางสาวธิดา  คงอาษ นางพิลาวัลย์ เทพบุรี ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
31 กลุ่มแม่บ้านสหกรณ์ภักดีร่วมใจ นางสายสุณี เกื้อแก้ว ข้าวกล้อง เครื่องดื่มจมูกข้าวเห็ดหลินจือ จมูกข้าวพร้อมชง
32 กลุ่มเกษตรอินทรีย์ นางพะนอ นวลพรหม นางบุญแปลก  หนูกางนางสาวธนสรณ์ แสงจันทร์ ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ
SWOT
จุดแข็งจุดอ่อนโอกาสอุปสรรค
  • สภาพพื้นที่เหมาะต่อการปลูกข้าวสังข์หยด ข้าวสังข์หยดได้รับการจดทะเบียนเป็นดัชนีบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographic Indicator : GI)
  • เกษตรกรมีประสบการณ์ในการผลิตข้าวมายาวนาน มีศูนย์เรียนรู้การผลิต แปลงนาข้าวคุณภาพในทั่วทุกพื้นที่
  • มีผู้ประกอบการวิสาหกิจชุมชนที่ประสบความสำเร็จในการแปรรูปผลิตภัณฑ์ ที่เป็นแหล่งเรียนรู้แบบครบวงจรในพื้นที่
  • ข้าวสังข์หยดได้รับกายอมรับว่าเป็นข้าวที่มีความอุดมไปด้วยสารอาหารที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกาย เป็นที่ต้องการของผู้ที่ดูแลสุขภาพ
  • มีผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาที่พัฒนาจากข้าวสังข์หยด ที่สามารถสร้างรายได้แก่ผู้ประกอบการ และมีชื่อเสียง
  • เมล็ดพันธุ์ดีไม่เพียงพอ ไม่สามารถทำผลผลิตข้าวสังข์หยดพัทลุงให้เพียงพอต่อความต้องการของตลาดเนื่องจากผลผลิตต่อไร่ต่ำพื้นที่เพาะปลูกน้อยอยู่กระจัดกระจายและปลูกได้เฉพาะนาปีเท่านั้นและผลผลิตต่อไร่ยังไม่สูงมากพอที่จะเพิ่มรายได้แก่เกษตรกร
  • เกษตรกรบางกลุ่มยังขาดความเข้มแข็งขาดองค์ความรู้ในการจัดการไร่นาและไม่ได้ทำงานร่วมกันเป็นเครือข่าย ยังจำหน่ายผลผลิตทันที ณ ไร่นาทำให้ได้ราคาต่ำ
  • กระบวนการผลิตส่วนใหญ่ยังไม่ได้มาตรฐานของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ต้นทุนการผลิตสูงเนื่องจากปัจจัยการผลิตมีราคาสูงขึ้น ส่วนใหญ่นิยมทำนาแบบนาหว่านใส่ปุ๋ยเคมี และเทคโนโลยีการผลิตยังไม่ได้มาตรฐานส่งผลให้มีสิ่งเจือปน
  • เกษตรกรกลุ่มย่อยยังเป็นเกษตรกรยังเน้นการจำหน่ายผลผลิต ขาดทักษะ เงินทุน และศักยภาพในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ในการบรรจุข้าวสังข์หยดยังขาดความหลากหลาย ราคาข้าวสังข์หยดพัทลุงยังไม่มีเสถียรภาพและราคาไม่แตกต่างกับข้าวชนิดอื่น
  • การปลูกข้าวสังข์หยดยังไม่สามารถจัดโซนนิ่งได้อย่างทั่วถึง ขาดการรวมกันเป็นแปลงใหญ่ และยังไม่เป็นระบบข้าวอินทรีย์ที่มีปริมาณผลผลิตมากพอต่อความต้องการของตลาด
  • วิสาหกิจชุมชนไม่เข้มแข็ง ขาดเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ที่ใช้เป็นสื่อในการประชาสัมพันธ์ ขาดเงินทุนหมุนเวียนในการบริหารจัดการภายในกลุ่ม ขาดลานตากข้าวลดความชื้นที่ได้มาตรฐานเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มความสามารถในการบริหารจัดการกลุ่มยังไม่เข้มแข็ง
  • รูปแบบการตลาดขาดกลยุทธ์ในการนำเสนอที่มีความเป็นมืออาชีพ ยังเข้าไม่ถึงสังคมผู้บริโภคในภาพกว้าง การส่งเสริมการตลาดขาดความเป็นมืออาชีพ ดำเนินการไม่ต่อเนื่องวิสาหกิจชุมชนผู้แปรรูปยังพึ่งพิงระบบการตลาดที่สนับสนุนจากภาครัฐมากเกินไป
  • กระบวนการผลิตยังไม่มีมาตรฐาน ผู้แปรรูปผลิตภัณฑ์เป็นกลุ่มย่อยยังไม่ให้ความสำคัญกับมาตรฐานการค้า การส่งออกมากนัก ขาดอุปกรณ์ เครื่องจักร เทคโนโลยีในการแปรรูปเพื่อสร้างสรรค์คุณค่า และมูลค่าเพิ่ม รูปแบบที่มีส่วนใหญ่เป็นการบรรจุถุงธรรมดา ไม่มีการสร้างแบรนด์สินค้าที่ชัดเจน ต่างคนต่างทำ ระบบตราสินค้าแบรนด์จังหวัดขาดการควบคุม และประกันคุณภาพที่ตลาดสามารถมั่นใจได้สินค้าจากข้าวสังข์หยดยังไม่หลากหลายมากพอ รูปแบบการจัดการตลาดยังไม่เป็นมืออาชีพ
  • ฐานการผลิตข้าวสังข์หยดเมืองพัทลุงแคบปลูกได้เฉพาะจังหวัดพัทลุงเท่านั้น ประชากรของจังหวัดพัทลุงไม่นิยมบริโภคข้าวสังข์หยด ขาดตลาดกลางข้าวสังข์หยดพัทลุงที่เป็นศูนย์กลางในการจำหน่ายของกลุ่มผู้ผลิตที่หาซื้อได้ง่าย และมีจำหน่ายตลอดปี
  • ขาดผลงานการวิจัยการเพิ่มผลผลิต/การแปรรูปผลิตภัณฑ์ข้าวสังข์หยดที่สามารถสร้างคุณค่าแก่ผลผลิต ผลิตภัณฑ์ ที่เป็นรูปธรรม
  • แนวโน้มการเติบโตของการบริโภคข้าวเพื่อสุขภาพ และผลิตภัณฑ์ที่รักษาสิ่งแวดล้อม การก้าวเป็นสังคมผู้สูงอายุ เป็นโอกาสในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ข้าวสังข์หยดสำหรับผู้สูงอายุ และ
    การเติบโตของอุตสาหกรรมอาหารสุขภาพ ธุรกิจความงาม ก็สามารถนำผลผลิตข้าวสังข์หยดมาแปรรูปสร้างมูลค่าได้
  • การเชื่อมโยงการค้าผ่านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ และโอกาสในการพัฒนาการตลาดในรูปแบบดิจิตอล
  • การเชื่อมโยงการค้ากับการเติบโตของการท่องเที่ยว และการขยายตัวด้านการค้าในจังหวัดใกล้เคียงทั้งฝั่งอันดามัน และอ่าวไทย และพื้นที่ชายแดนฝั่งตอนใต้
  • มีมหาวิทยาลัยทักษิณที่ดำเนินการศึกษา ค้นคว้าวิจัย และพัฒนาวิสาหกิจชุมชน ให้คำปรึกษาในการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง พร้อมทั้งมีสำนักงานอุตสาหกรรม ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมสนับสนุนงบประมาณ และการให้ความรู้อย่างต่อเนื่อง
  • นโยบายของรัฐบาลในการส่งเสริมการสร้างสรรค์คุณค่าผลผลิตทางการเกษตร การเกษตรสีเขียว และการสนับสนุนสวัสดิการทางการเกษตร
  • จังหวัดพัทลุงมีผลิตภัณฑ์ OTOP อื่นๆที่สามารถเชื่อมโยงในการสร้างโอกาสตลาดร่วมกับข้าวสังข์หยดได้
  • การตกต่ำของยางพาราทำให้ลดพื้นที่การปลูกลง เป็นโอกาสในการขยายพื้นที่การปลูกข้าว และลดการบุกรุกพื้นที่นาข้าว
  • มีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหลากหลาย ขาดเจ้าภาพหลักในการดูแลข้าวสังข์หยดของจังหวัด
    ทั้งระบบ ไม่มีศูนย์กลางในการบริหารแบบครบวงจร ระบบงานขาดการบูรณนาการกันอย่างเข้มแข็ง ขาดแผนงานในการพัฒนาตลอดห่วงโซ่อุปทานในระยะยาว
  • มีการระบาดของศัตรูพืช ในบางพื้นที่มีน้ำท่วมซ้ำซากทำให้ผลผลิตได้รับความเสียหาย
  • ผลผลิตข้าวในประเทศที่เป็นข้าวเชิงพื้นที่มีมาก และมีประเทศในอาเซียนมีผลผลิตข้าวที่มีความใกล้เคียงกัน ทำให้มีคู่แข่งที่เพิ่มมากขึ้นทั้งในและต่างประเทศ
  • ปัจจัยการผลิตข้าวสังข์หยดมีรายคาเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้ต้นทุนสูงขึ้นกระทบต่อผลผลิต และการแปรรูปผลิตภัณฑ์
  • การตกต่ำของเศรษฐกิจทำให้ผู้บริโภคมีกำลังซื้อลดลง หันไปบริโภคข้าวราคาถูกแทน

เทคโนโลยีเพื่อการแปรรูป และพัฒนาคุณค่าของผลผลิต มีราคาแพง ที่วิสาหกิจชุมชนสามารถเข้าถึงได้ ผู้ประกอบการขาดแหล่งเงินทุนสนับสนุน